Kościół św. Jana


Panorama miasta z kościołem św. Jana widziana z wieży kościoła Mariackiego.

Budowa kościoła Św. Jana rozpoczęła się w roku 1360. Na początku XV w. zakończono pracę nad główną częścią kościoła. W 1415 r. rozpoczęto budowę prezbiterium, transeptu i wieży. Budowę wieży przerwał, wydany w 1453 przez Zakon Krzyżacki, zakaz stawiania tak wysokich budynków w okolicy zamku. Ostatecznie wieżę ukończono kilkadziesiąt lat później podczas wojny trzynastoletniej. W ciągu XV i XVI w. cechy rzemieślnicze, zamożniejsze rodziny i bractwa ufundowały łącznie 13 ołtarzy, dedykowanych m. in. Najświętszej Maryi Pannie, św. Krzyżowi czy św. Jakubowi. Od poł. XVI w. kościół Św. Jana stał się świątynią luterańską i z biegiem czasu ołtarze te zaczęły znikać. W ich miejsce pojawił się w 1612 wielki kamienny ołtarz Abrahama van den Blocke'a.

W 1543 r. wieżę kościelną strawił pożar. Zniszczenia usunięto po 24 latach. Niedługo potem pojawił problem ze stabilnością budowli. Zbyt ciężka i posiadająca zbyt słabe fundamenty świątynia zaczęła nierównomiernie osiadać na niestabilnym, podmokłym gruncie. Konstrukcję wzmacniano kilkakrotnie od końca XVI w., przez cały wiek XVII i XVIII. Około roku 1650 dobudowano po południowej stronie prezbiterium dwa barokowe domki. W jednym z nich mieszkał kościelny, w drugim zaś diakonisy luterańskie. W latach 1680-1690 przy północnej stronie transeptu powstała biblioteka fundacji Zachariasza Zappio, sławnego kupca i rajcy gdańskiego, który przekazał w testamencie 33 tysiące florenów na potrzeby świątyni. Odsetki od tej sumy, w kwocie 300 florenów rocznie zostały przeznaczone na utworzenie przykościelnej biblioteki Zappio-Johannitana.


Kościół Św. Jana na przedwojennych pocztówkach i zdjęciach.






Wnętrze kościoła Św. Jana.

Nawa główna kościoła z grupą Ukrzyżowanie z 1482 r.
Grupa Ukrzyżowanie z 1482 r.
Ołtarz główny autorstwa Abrahama van den Blocke z pocz. XVII w.
Organy autorstwa Petera Bringemanna z 1630 r.
Ambona z 1616 r.



Barokowe domki przy kościele Św. Jana.




Brama przy kościele Św. Jana od strony ul. Minogi (Neunaugengasse).




W marcu 1945 roku kościół spłonął. Po wojnie prowizorycznie zabezpieczono sklepienia, a wyposażenie przeniesiono do kościoła Mariackiego. Kościół nie został po wojnie przejęty na cele kultu religijnego, nie planowano także jego odbudowy, przez wiele lat niszczał, stanowił także scenografię dla filmów wojennych, skutkiem czego popadał w dalszą ruinę. Pod koniec lat 60. odbudowana została wieża. Od 1965 do 1985 palowano i wzmacniano filary. w latach 80. zrekonstruowano sklepienia. W maju 1986 zawalił się jeden z filarów i runęła część sklepienia. Remont kościoła zaczął się dopiero w 1996 r.