Pomniki w Gdańsku

Kriegerdenkmal na Targu Drzewnym

Pomnik poświęcony poległym żołnierzom z Gdańska i okolic biorącym udział w wojnach z Danią w 1864 r., Austrią w 1866 r. i z Francją w latach 1870-71 odsłonięto 8 maja 1904 r. na Holzmarkt (Targ Drzewny). Miał on postać kamiennego obelisku o wysokości 14 metrów z postaciami trzech germańskich wojowników. Obelisk ustawiono w niewielkiej fontannie.


Pamiątkowe pocztówki wydane z okazji odsłonięcia pomnika.



Kriegerdenkmal.





Detale pomnika.



Pomnik przetrwał wojnę w stosunkowo dobrym stanie, został jednak zburzony w 1946 r. na podstawie uchwały Miejskiej Rady Narodowej w Gdańsku.

Pomnik w 1945 r.



10 maja 1965 r. ustawiono na Targu Drzewnym pomnik króla Jana III Sobieskiego przeniesiony z Lwowa.

Pomnik Jana III Sobieskiego przed wojną we Lwowie i obecnie w Gdańsku.



Pomnik cesarza Wilhelma na Targu Siennym

Pomnik cesarza Wilhelma I odsłonięto na Heumarkt (Targ Sienny) 21 września 1903 r. W uroczystości brał udział cesarz Niemiec Wilhelm II. Na granitowym cokole ustawiono odlaną w bronzie postać cesarza Wilhelma I na koniu. Wokół cokołu ustawiono postacie przedstawiające Borussię - personifikację Prus, Vistulę - symbolizującą rzekę i Aegira - germańskiego boga mórz.


Odsłonięcie pomnika z udziałem cesarza.



Kaiser Wilhelm Denkmal.



Pomnik został w 1945 r. zrzucony z cokołu i zaciągnięty na Targ Węglowy.

Pomnik w 1945 r.



Kolumna wojenna i pomnik poległych na bastionie św. Elżbiety

Na pozostałościach bastionu św. Elżbiety wzniesiono w 1915 r. kolumnę wojenną - Kriegssäule. Kriegssäule nawiązywała do stojącej przed świątynią Bellony na polu Marsowym kolumny wojennej - columna bellica. Przed tą kolumną rzymski Senat wypowiadał wojny krajom, z którymi Rzym nie graniczył, przyjmowano tam też z honorami wodzów powracających z wypraw wojennych.


Kriegsäule na bastionie św. Elżbiety.



W czerwcu 1933 r. w tym samym miejscu odsłonięto Gefallenendenkmal - pomnik upamiętniający ofiary wojenne. Nazywany był on też Landeskriegerdenkmal - krajowym pomnikiem wojennym. Pomnik miał formę wysokiej kolumny z umieszczonym na szczycie orłem.

Gefallenendenkmal.



Po wojnie na kolumnie pomnika poległych umieszczono tablicę z napiem: "Tu spoczywają prochy nieznanego bojownika sprawy polskiej zamęczonego przez hitlerowskich oprawców. Cześć jego pamięci!". Ostatecznie pomnik rozebrano w latach 50-tych.

Kolumna pomnika pod koniec lat 40-tych.



Pomnik poległych Rosjan przy Górze Gradowej

Ufundowany przez cara Mikołaja I pomnik w kształcie obelisku z prawosławnym krzyżem ustawiono w 1898 r. u stóp Hagelsberg (Góra Gradowa). Upamiętnia on rosyjskich żołnierzy, którzy zginęli w czasie oblężeń Gdańska w 1734, 1807 i 1813 r.


Russendenkmal.



Pomnik przetrwał do czasów współczesnych, został gruntownie odnowiony w latach 90. XX w.



Pomnik poległych na Placu Wałowym

Pomnik poświęcony żołnierzom 4. Wschodniopruskiego Regimentu Grenadierów poległych w czasie wojny w latach 1870-71. Pomnik w kształcie urny zwieńczonej żelaznym krzyżem ustawiono na ośmiokątnym cokole. Obok pomnika ustawiono dwa moździerze na lawetach, przy każdym ustawiono po 4 kule.


Kriegerdenkmal des 4. Grenadier-Regiments.



Pomnik przetrwał II wojnę światową w stosunkowo dobrym stanie. Pomnik został ostatecznie zburzony w maju 1969 r.

Pomnik po 1945 r.



Pomnik 5. Regimentu Grenadierów na Wiebenwall

Wybudowany w 1933 r. pomnik został ufundowany przez Caroline von Manstein z rodu Puttkamerów. Pomnik poświęcony żołnierzom 5. Regimentu Grenadierów walczącym podczas I wojny światowej. Pomnik w formie prostego obelisku ustawiono w fontannie.


Kriegerdenkmal 5. Grenadier-Regiments.



Pomnik przetrwał do dzisiaj, po wojnie zostały z niego usunięte napisy.

Pomnik po 1945 r.



Pomnik 128 Regimentu Piechoty

Pomnik odsłonięty 7 kwietnia 1906 r. na dziedzińcu koszar Herrengartenkaserne poświęcony żołnierzom 128 Gdańskiego Regimentu Piechoty (Danziger Infanterie Regiment No. 128).


128. Infanterie Regiment Denkmal.



Pomnik nie przetrwał II wojny światowej.

Pomnik 33. Regimentu Fizylierów

Pomnik poświęcony poległym podczas wojny prusko-francuskiej w latach 1870-71 żołnierzom z 33. Regimentu Fizylierów. Pomnik stał na placu ćwiczeń przed koszarami Wijbego, nad Motławą. Miał formę kamiennego obelisku zwieńczonego żelaznym krzyżem.


Pomnik 33. Regimentu Fizylierów.



Pomnik nie przetrwał II wojny światowej.

Pomnik poległych w kościele Św. Katarzyny

Pomnik poświęcony żołnierzom poległym podczas wojny w latach 1914-1918 ustawiony w jednej z nisz kościoła Św. Katarzyny. Pomnik w formie kamiennego graniastosłupa z metalowym krzyżem, stalowym hełmem, dwoma bagnetami i napisem: Unsern Gefallenen 1914-1918 ustawiono na płycie z piaskowca. Pomnik zaprojektował prof. Friedrich Fischer.


Kriegerdenkmal in St. Katharinenkirche.



Pomnik nie przetrwał II wojny światowej.

Pomnik króla Augusta III w dworze Artusa

Pomnik autorstwa Johanna Heinricha Meissnera odsłonięty w 1755 r., w latach trzydziestych przeniesiony do Stadtmuseum w dawnym klasztorze franciszkanów.


August III Denkmal.



Pomnik zaginął podczas II wojny światowej.

Pomnik Lutra w kościele Mariackim

Pomnik ustawiono z okazji 400 rocznicy urodzin Marcina Lutra, odsłonięcie pomnika miało miejsce 10 listopada 1883 r.


Lutherdenkmal.



Pomnik został zniszczony w 1945 r.

Pomnik poległych żołnierzy austriackich

Pomnik poświęcony poległym podczas wojny prusko-austriackiej w 1866 r. żołnierzom austriackim ustawiono na cmentarzu garnizonowym. Pomnik ma formę czterech luf moździerzy ustawionych na cokole. Pomnik odsłonieto w 1913 r.


Pomnik przetrwał do dnia dzisiejszego.

Pomnik obecnie.



Pomnik poległych marynarzy z krążownika Magdeburg

Pomnik poświęcony czternastu poległym w 1914 r. marynarzom z krążownika Magdeburg ustawiono na cmentarzu garnizonowym. Pomnik ma formę kolumny z wyrytymi nazwiskami poległych, przy kolumnie ustawiono kotwicę.


Denkmal für Gefallenen vom Kreuzer Magdeburg.



Pomnik przetrwał do dnia dzisiejszego.

Pomnik obecnie.



Pomnik gdańskich policjantów

Pomnik poświęcony policjantom Wolnego Miasta Gdańska ustawiony został na cmentarzu garnizonowym. Pomnik ma formę muru ceglanego z tablicą z policyjnym czako i napisem Unsern Toten.


Pomnik przetrwał do dnia dzisiejszego.

Pomnik obecnie.



Pomnik Daniela Gralatha

Pomnik poświęcony dawnemu burmistrzowi i fundatorowi Wielkiej Alei ustawiono przy Große Allee (Al. Zwycięstwa). Pomnik w formie wielkiego głazu narzutowego z umieszczoną na nim metalową tablicą odsłonięto w 1900 r.


Gralath Denkmal.



Po 1945 r. pomnik poświęcono harcerzom. W 2004 r. głaz przy Al. Zwycięstwa ponownie poświęcono Danielowi Gralathowi umieszczając na pomniku stosowną tablicę w języku polskim i niemieckim.

Pomnik po 2004 r.



Pomnik-fontanna na placu Maślanym

Fontanna umieszczona centralnie na Winterplatz (Targ Maślany) została ufundowana przez firmę G. & A. Aird z Berlina w 1875 r. Na fontannie umieszczono medaliony z wizerunkami osób, dzięki którym powstały gdańskie wodociągi i kanalizacja: nadburmistrza Leopolda von Wintera (na jeg cześć nazwano też plac), burmistrza Johanna Heinricha Lintza, przewodniczącego rady miejskiej Theodora Bischoffa i miejskiego radcy budowlanego Juliusa Lichta.


Fontanna na Winterplatz.



Fontanna została zniszczona w 1945 r.

Altana i pomnik Gutenberga

W lipcu 1840 r., z okazji 400 rocznicy wynalezienia druku w lesie Jaśkowej Doliny wybudowano drewnianą altanę. W 1890 r. zastąpiono ją konstrukcją metalową, a pięć lat później ustawiono w niej odlany z brązu posąg Gutenberga.


Gutenbergdenkmal.



Pomnik został usunięty po 1945 r., zachowała się jedynie altana. W 1998 r. odsłonięto nowy, stylizowany pomnik Gutenberga.

Pomnik bohaterów w parku Uphagena

Pomnik poświęcony bohaterom I wojny światowej ustawiono na skraju Uphagenpark (park Uphagena) we Wrzeszczu 17 lipca 1927 r. Na pomniku umieszczono napis: Den Helden 1914 1918.


Helden Denkmal.



Pomnik nie przetrwał do dzisiaj.

Pomnik poległych marynarzy we Wrzeszczu

Odsłonięty 25 czerwca 1939 r. pomnik niemieckich marynarzy poległych podczas I wojny światowej miał formę głazu narzutowego z tablicą pamiątkową. Pomnik nazywany Skagerrakstein lub Marine-Gedenkstein ustawiono na Skagerrakplatz (obecnie Plac Biskupa Edwarda O'Rourke).


Skagerrakstein.



Po 1945 r. usunięto z pomnika pamiątkową tablicę.

Pomnik obecnie.



Pomnik księcia Fryderyka Karola we Wrzeszczu

Pomnik księcia Fryderyka Karola w formie jego postaci naturalnej wielkości ustawionej na postumencie odsłonięto na terenie koszar Leibhusarów.


Prinz Friedrich Karl Denkmal.



Pomnik nie przetrwał do dnia dzisiejszego.

Pomnik poległych żołnierzy 17 Pułku Artylerii Pieszej

Pomnik w formie wysokiej kamiennej kolumny ze złoconą kulą na szczycie odsłonięto w niedzielę 2 września 1925 r. w obecności ostatniego przedwojennego komendanta pułku, gen. Hansa Gravensteina. Pomnik ustawiono na jednym ze schronów Strandbaterie (Bateria Plażowa) w brzeźnieńskim parku. Upamiętniał on 812 poległych żołnierzy z 17 Pułku Artylerii Pieszej. Autorem projektu pomnika był znany architekt Adolf Bielefeldt.


Denkmal für Gefallenen des Fußartillerie-Regimentes Nr. 17.



Pomnik został wysadzony na początku lat 60. XX w.

Pomnik poległych w Nowym Porcie

Odsłonięty 1 października 1922 r. przed frontem Himmelfahrtskirche, poświęcony był poległym podczas I wojny światowej mieszkańcom Nowego Portu. Pomnik projektu prof. Friedricha Fischera miał formę wysokiej kolumny na szczycie której umieszczono kulę z żelaznym krzyżem. Na cokole umieszczono cztery tablice z nazwiskami poległych oraz tablicę z napisem: Den im Kampfe 1914 - 1918 für ihre deutsche Heimat gefallenen Söhnen Neufahrwassers.


Kriegerdenkmal in Neufahrwasser.



Po 1945 r. usunięto z pomnika tablice i krzyż. W 1957 r. przebudowano pomnik na kapliczkę ustawiając na istniejącym cokole figurę Matki Boskiej.

Pomnik obecnie.



Pomnik poległych w Emaus

Pomnik w kształcie obelisku poświęcony był żołnierzom, mieszkańcom dzielnicy Emaus poległym w czasie I wojny światowej. Pomnik odsłonięto w 1923 r.


Pomnik został uszkodzony w 1945 r.

Pomnik przed renowacją.



Pomnik poległych na Stogach

Pomnik w formie obelisku z umieszczonym na jego szczycie orłem odsłonięto 28 sierpnia 1921 r. w parku nad Heid See (Pusty Staw) na Stogach. Pomnik upamiętniał poległych w czasie wojny mieszkańców Stogów.


Kriegerdenkmal.



Pomnik został zburzony po 1945 r.

Pomnik poległych w Oliwie

Pomnik w formie kolumny poświęcony był żołnierzom poległym w czasie I wojny światowej. Ustawiono go w parku oliwskim.


Kriegerdenkmal.



Pomnik został zburzony po 1945 r.

Pomnik Luizy na wzgórzu Pachołek

Pomnik w formie prostopadłościanu z kamieni zwieńczony był orłem z brązu. Pomnik wzniesiono na wzgórzu Pachołek (Karlsberg) w 1889 r. i poświęcono niemieckiej królowej Luise Auguste Wilhelmine Amalie von Mecklenburg-Strelitz, żonie Fryderyka III.


Luisendenkmal am Karlsberg.



W 1945 r. usunięto z pomnika orła i pamiątkowa tablicę. Podczas obchodów 350 rocznicy bitwy pod Oliwa pozostałość pomnika poświęcono królowi Zygmuntowi III i upomiętniono bitwę pod Oliwą w 1627 r.

Pomnik obecnie.



Pomnik poległych lotników w Sopocie

Pomnik w postaci głazu narzutowego z tablica pamiątkową i kotwicą ustawiono w parku północnym i odsłonięto uroczyście 28 czerwca 1914 r. Pomnik poświęcony był lotnikom, którzy 7 lutego 1913 r. zginęli w katastrofie samolotu Westpreussen. Na tablicy umieszczono napis: "Den Gedenken an Kapitänleutnant Jenetzky und Maschinistenmaat Dieckmann, verunglückt am 7 Februar 1913 mit Wasserflugzeug Westpreussen" (Pamięci kapitana Jenetzkyego i starszego bosmanmata maszynisty Dieckmanna, którzy 7 lutego 1913r. zginęli w katastrofie hydroplanu "Westpreussen").


Fliegerdenkmal im Nordpark.



W 1945 r. została usunięta z pomnika tablica, a sam pomnik kilka lat później poświęcono poległym marynarzom.

Pomnik obecnie.



Pomnik poległych w Sopocie

Pomnik w postaci głazu narzutowego z umieszczonym na szczycie orłem ustawiono na wzgórzu Olimpijskim w 1909 r. Poświęcono go żołnierzom poległym podczas wojny prusko-francuskiej w latach 1870-71. Po 1918 r. na pomniku umieszczono tablice z nazwiskami sopocian poległych w czasie I wojny światowej.


Kriegerdenkmal.



W 1945 r. usunięto i wywieziono do Związku Radzieckiego orła z pomnika, a sam pomnik poświęcono żołnierzom armii czerwonej poległym podczas walk o Sopot w 1945 r.

Pomnik obecnie.



Pomniki smyczy w Sopocie

Niewielkie pomniki przedstawiające figury psów ustawiono w parku północnym (Nordpark). Miały przypominać o obowiązku wyprowadzania psów na smyczy.


Leinenzwangdenkmäler im Nordpark.



Pomniki nie przetrwały do dzisiaj.

Pomnik Cesarza Wilhelma w Sopocie

Pomnik w formie obelisku zwieńczonego kulą z popiersiem Cesarza Wilhelma ustawiono w okolicy willi Stolzenfels.


Kaiser Wilhelm-Denkmal.



Pomnik nie przetrwał do dzisiaj.

Pomnik pamięci Schlagetera

Pomnik w formie głazu narzutowego nazwany Schlageter-Gedankstein ustawiono przy ul. Żeromskiego (Sternweg) na pamiątkę śmierci niemieckiego nazisty Alberta Schlagetera.


Schlageter-Gedankstein.



Pomnik nie przetrwał do dzisiaj.

Pomnik poległych w Sobieszewie

Pomnik w formie obelisku poświecony został poległym w czasie wojny 1914-18 żołnierzom - mieszkańcom Sobieszewa. Pomnik odsłonieto 17 września 1922 r.


Kriegerdenkmal in Bohnsack.



Pomnik nie przetrwał do dzisiaj.