Policja Wolnego Miasta


Herb miasta z policyjnego czako


Dla zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańców Gdańska po zakończeniu I wojny światowej powołano w dniu 19 sierpnia 1919 r. formację policyjną Siecherheitspolizei (policja bezpieczeństwa, w skrócie Sipo). W 1921 r. przeprowadzono reformę służb porządkowych w Wolnym Mieście Gdańsku i w miejsce policji bezpieczeństwa utworzono Schutzpolizei (policję ochronną, w skrócie Schupo).

Prezydent policji Helmut Froböss, pełnił stanowisko od 1 kwietnia 1921 r. do końca istnienia Wolnego Miasta.


Istotną rolę w działaniu policji spełniały rewiry policyjne, w początkowym okresie było ich 12, po reformie w 1926 r. ich liczba zmniejszyła się do 7.

Rewiry policyjne przed 1926 r.

Numer
rewiru
Siedziba
I Wiebenkaserne, Poggenpuhl (Żabi Kruk)
II Atstädtischer Graben 51/52 (Podwale Staromiejskie)
III Reiterkaserne, Wiedengasse 2 (Łąkowa)
IV Elisabethkirchengasse 1 (Elżbietańska)
V Ohra, An der Ostbahn 8 (Orunia, ul. Zaułek)
VI Schidlitz, Kirchenweg 3 (Siedlce)
VII Husarenkaserne, Langfuhr, Hauptstraße 71 (Wrzeszcz, ul. Grunwaldzka)
VIII Heubude, Heidseestraße 37 (Stogi, ul. Stryjewskiego)
IX St. Albrecht 45 (Św. Wojciech)
X Oliva, Am Schloßgarten 24 (Oliwa, ul. Opata Rybickiego)
XI Hindersinstraße 6 (Kasztanowa)
XII Zoppot, Schulstraße 23/25 (Sopot, ul. Kościuszki)
Punkty meldunkowe Siedziba
Langfuhr Hauptstraße 144 (Wrzeszcz, ul. Grunwaldzka)
Krakau Düneweg 27 (Krakowiec, ul. Kępna)
Troyl Troyl 2 (Przeróbka, ul. Przetoczna)
Westl.-Neufähr Alter Postweg 9 (Górki Zach., ul. Łowicka)
Weichselmünde Mastenstraße 1 (Wisłoujście, ul. Parysa)
Brösen Kurstraße 1 (Brzeźno, ul. Zdrojowa)
Schellmühl Broschkischerweg 19 (Młyniska, ul. Wiślna)


Rewiry policyjne po 1926 r.

Numer
rewiru
Siedziba
I Elisabethkirchengasse 1 (ul. Elżbietańska)
II Atstädtischer Graben 51/52 (Podwale Staromiejskie)
III Weidengasse 2 (ul. Łąkowa)
IV Fleischergasse (ul. Rzeźnicka)
V Husarenkaserne, Langfuhr, Hauptstraße 71 (Wrzeszcz, ul. Grunwaldzka)
VI Zoppot, Gerichtsstraße (Sopot, ul. 3 Maja)
VII Neufahrwasser, Olivaer Straße 6/7 (Nowy Port, ul. Oliwska)
VIII Langfuhr, Heeresanger 7 c-d (Wrzeszcz, Al. Legionów)
IX Oliva, Am Schloßgarten 24 (Oliwa, ul. Opata Rybickiego)


Portal rewiru policyjnego nr 1 przy Elisabethkirchengasse 1.


 Ausweis funkcjonariusza Schutzpolizei.


Umundurowanie

Początkowo gdańska policja nosiła tradycyjne granatowe mundury, króre wycofano z użytku 1 grudnia 1924 r. Od 1922 r. zaczęto wprowadzać mundury w kolorze szaro-zielonym. Mundur letni miał jaśniejszy odcien naturalnego lnu. Na lewym ramieniu noszono czerwone naszywki z cyfrą oznaczającą rewir, do którego należał policjant. Mundur uzupełniało czako w kolorze szaro-zielonym z herbem Gdańska. W 1935 r. nawiązując do tradycji Leibhuzarów wprowadzono na policyjne czapki trupią główkę (Totenkopf).

Policjant gdański w granatowym mundurze.
Policjant gdański w tradycyjnym mundurze.
Policjant gdański w mundurze letnim.
Policjant gdański w mundurze letnim.
Policjant gdański w płaszczu zimowym.
Gdański policjant z rewiru 7.
Portret policjanta w nowym mundurze z 1935 r.
Policjant kierujący ruchem na ul. Długiej (Langgasse).
Policjanci z rewiru 4.
Policjanci przy pracy.
Policjanci podczas uroczystości składania wieńców.
Oddziały Schutzpolizei w koszarach na ul. Słowackiego (Am Hochstrieß).
Oddziały Schutzpolizei na Al. Zwycięstwa (Grosse Allee).
Przemarsz oddziałów Schutzpolizei we Wrzeszczu.
Przemarsz oddziałów Schutzpolizei we Wrzeszczu.


Reprezentacyjnym oddziałem gdańskiej policji była orkiestra policyjna (Musikkorps), której dowódcą był znany kompozytor Obermusikmeister, major Ernst Stieberitz. Powstała ona 9 kwietnia 1920 r. i działała do końca istnienia Wolnego Miasta.

Orkiestra policyjna



Odznaczenia przyznawane policjantom:

Polizei-Dienstauszeichnung
Odznaczenie za służbę w policji

Ustanowione 20 czerwca 1938 r.

Srebrny medal za 8 lat słuzby



Srebrny krzyż za 18 lat słuzby


Pozłacany krzyż za 25 lat słuzby


Opracowano na podstawie "Policja Wolnego Miasta Gdańska 1920 - 1939" Tomasza Sadowskiego