Politechnika Gdańska - Technische Hochschule

   


Już pod koniec XIX w. władze pruskie rozważały możliwość utworzenia w Gdańsku szkoły wyższej. W 1897 r. wydawca gazety "Danziger Zeitung", Heinrich Ricker zaproponował powołanie w Gdańsku wyższej szkoły technicznej. Ostatecznie, cesarz Wilhelm II zatwierdził decyzję i 16 marca 1899 r. przyznano na budowę szkoły 6 milionów marek. Budowa pod kierunkiem Alberta Carstena rozpoczęła się w marcu 1900 r. W ciągu 4 lat wybudowano na pow. 6,4 ha budynki o łącznej kubaturze 200 tys. m3.

Uroczyta inauguracja pierwszego roku akademickiego odbyła się 6 października 1904 r. Szkoła otrzymała nazwę Królewskiej Wyższej Szkoły Technicznej w Gdańsku (Königliche Technische Hochschule zu Danzig) i posiadała 6 wydziałów:

Uczelnia miała pełne prawa akademickie. Na 4 pierwszych wydziałach przewidziano czteroletni okres studiów. W 1904 r. szkoła miała 28 profesorów etatowych, 1 honorowego, 12 docentów, 4 lektorów i 40 stanowisk asystenckich, na studia zapisało się 189 studentów. Do roku 1914 łączna liczba profesorów wzrosła do 31, docentów do 26, lektorów było nadal 4, miejsc asystenckich 51, a liczba studentów wzrosła do 675. Pierwszym rektorem został matematyk Hans von Mangoldt.

Pocztówka wydana z okazji inauguracji roku akademickiego 6 października 1904 r.


W latach 1918 - 1921 uczelnia nosiła nazwę Wyższej Szkoły Technicznej w Gdańsku (Technische Hochschule zu Danzig). Wraz z utworzeniem Wolnego Miasta Gdańska zmieniono nazwę uczelni na Wyższą Szkołę Techniczną Wolnego Miasta Gdańska (Technische Hochschule der Freien Stadt Danzig). 1 sierpnia 1922 r. wprowadzono zmiany w statucie, regulaminie i strukturze uczelni i zamiast 6 wydziałów powołano trzy:

W ramach wydziału I funkcjonowały 3 katedry: Ia Humanistyczna, Ib Matematyczno Fizyczna i Ic Chemiczna, w ramach wydziału II funkcjonowały 2 katedry: IIa Architektury i IIb Inżynierii Budowlanej, a w ramach II wydziału trzy: IIIa Budowy Maszyn, IIIb Elektryczna i IIIc Budowy Okrętów (od 1929 r. Budowy Okrętów i Lotnicza).

Jubileusz 20 lecia uczelni w 1924 r.


Obchody 25-lecia Technische Hochschule w lipcu 1929 r. uczczono organizując barwny korowód, w którym główną postacią była Gedania.


W latach 1939 - 1941 zmieniono nazwę uczelni na Wyższą Szkołę Techniczną w Gdańsku (Technische Hochschule Danzig), w latach 1941 - 1945 funkcjonowała nazwa Wyższej Szkoły Rzeszy w Gdańsku (Reichshochschule Danzig), a od 24 maja 1945 r., na mocy dekretu Rady Ministrów istnieje jako uczelnia polska - Politechnika Gdańska.


Panorama budynków uczelni.
Front gmachu głównego.
Portal gmachu głównego.
Portal gmachu głównego.
Cesarz Wilhelm nad głównym wejściem.


Budynki Politechniki na pocztówkach.



Wnętrza Politechniki.




Plan terenu uczelni i usytuowanie budynków.
Plan parteru gmachu głównego.
Plan piętra gmachu głównego.
Plan piętra budynku Instytutu Chemii.
Plan parteru budynku Instytutu Elektrotechniki.
Plan budynku Instytutu Maszynowego.



Budynki szkoły wybudowano w stylu eklektycznym z licznymi zdobieniami, nad głównym wejściem umieszczono medalion z popiersiem cesarza Wilhelma II. Na gmachu głównym wybudowano wieżę zegarową zwieńczoną figurą sumbolizującą Wiedzę. Rozbudowę uczelni rozpoczęto już przed I wojną światową, kiedy to wybudowano Laboratorium Wytrzymałościowe, Instytut Hydromechaniki i rozbudowano Halę Maszyn. W latach 20-tych przy Bosseweg (Siedlicka) powstał Dom Studencki, a w 1929 r. na potrzeby Instytutu Lotniczego pozyskano budynek Loży Masońskiej "Zum siegenden Licht" (Pod zwycięskim światłem) przy Eigenhausstraße (Własna Strzecha).


Nowy Dom Studencki przy Bosseweg.
Nowy Dom Studencki przy Bosseweg.
Nowy Dom Studencki przy Bosseweg.
Nowy Dom Studencki, widok od strony boiska.
Plan Domu Studenckiego.
Budynek Loży Masońskiej "Zum siegenden Licht" przy Eigenhausstraße.


Przed II wojną światową na uczelni studiowało wielu studentów zagranicznych. Największą grupą obcokrajowców, obok Niemców byli studenci z Polski, najwięcej - 595 Polaków studiowało w 1922 r., stosunkowo niewielu studentów było z Wolnego Miasta Gdańska (tylko 28% w 1922 r.). Na Politechnice działało 29 niemieckich korporacji studenckich i 4 polskie.


Przedwojenna legitymacja studenta z Polski
Pocztówka reklamowa wydana przez Zrzeszenie Studentów Polskich


W czasie II wojny światowej zajęcia odbywały się w miarę normalnie, w 1941 r. wzrosły opłaty za studia i drastycznie zmniejszyła się liczba studentów i kadry naukowej. W styczniu 1945 r. zawieszono zajęcia i rozpoczęto ewakuację wyposażenia, księgozbioru i pracowników. Budynki przerobiono na szpital wojenny z 3000 łóżek. Po zajęciu terenu uczelni przez Armię Radziecką w Gmachu Głównym wybuchł pożar, który zniszczył 60% jego pomieszczeń i część budynku chemii. Spłonęła biblioteka z pozostałą częścią księgozbioru i wszystkie reprezentacyjne pomieszczenia.


Budynki politechniki po zdobyciu przez Armię Radziecką.




Dekretem Rady Ministrów z dnia 24 maja 1945 roku utworzono Politechnikę Gdańską, na której 22 października 1945 r. uroczyście rozpoczęto rok akademicki. Utworzono wtedy 6 wydziałów: Architektury, Budowy Okrętów, Chemiczny, Mechaniczny, Elektryczny i Inżynierii Lądowej i Wodnej. Pierwszym rektorem nowej uczelni został prof. Władysław Łukasiewicz.


W kontekście Politechniki warto wspomnieć o przedwojennym pracowniku Technische Hochschule i laureciacie nagrody Nobla. Adolf Butenandt był w latach 1933 - 1936 kierownikiem katedry Chemii Organicznej. Za wyodrębnienie i syntezę hormonów płciowych otrzymał w 1939 roku nagrodę Nobla w dziedzinie chemii. Politechnika Gdańska uhonorowała go w 1994 r. tytułem doktora honoris causa.


Prof. Adolf Butenandt (24 marca 1903 - 18 stycznia 1995)


Materiały przedstawione na tej stronie pochodzą ze zbiorów Giles du Boulay i autora strony